Fotoğraf, Batman Sağlık Mahallesi'nde, Selim Toprak’ın evinin bahçesinde 27 Mayıs 1977 tarihinde çekilen kına düğününden bir anıdır. Fotoğrafta omuzlarda yer alan Selim Toprak, onu omzuna alan Burhan Değer, fotoğrafın sağ tarafında Doğan Binici, sol başta Necmi Ataman ve diğer Batmanlı gençler ile misafirler bulunmaktadır.
BATMAN’DA ŞEKİLLENEN BİR HAYAT
İlkokulun ikinci sınıfına kadar köyünde eğitim gören Toprak, henüz dokuz yaşındayken, 1965 yılında babasının işi nedeniyle ailesiyle birlikte Batman'a taşındı. O yıllarda Batman, bugünkü görünümünden oldukça uzakta, küçük bir yerleşim yeriydi. Petrolün şekillendirdiği ekonomik ve sosyal hayat, farklı coğrafyalardan gelen insanlarla birlikte yavaş yavaş büyüyen bir kentin temelini oluşturuyordu.
Selim Toprak'ın çocukluğu, işte bu değişimin yaşandığı yıllarda Batman sokaklarında geçti. İlk, orta ve lise öğrenimini Batman'da tamamladı. Sevinçleri, üzüntüleri, gençlik heyecanları, dostlukları ve hayatının önemli dönüm noktaları bu şehirde şekillendi.
Bir başka ifadeyle Batman, onun için zamanla yalnızca yaşadığı bir yer olmaktan çıktı; anılarının, duygularının ve kişisel tarihinin ayrılmaz bir parçasına dönüştü.
Eğitim hayatının ardından çalışma yaşamına atılan Selim Toprak, uzun yıllar Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nda (TPAO) emek verdi ve buradan emekli oldu. Evli ve üç çocuk babası olan Toprak, yaşamını bugün de Batman'da sürdürmektedir.
Ancak onun hayatını yalnızca çalışma yaşamıyla anlatmak mümkün değildir. Çünkü Selim Toprak'ın dünyasında fotoğrafın, gazeteciliğin, sanatın ve toplumsal duyarlılığın ayrı bir yeri vardır.
FOTOĞRAFLARLA KORUNAN KENT HAFIZASI
1980'li yıllardan itibaren gazetecilik ve fotoğrafçılıkla ilgilenmeye başlayan Toprak, 1990'lı ve 2000'li yıllarda da bu çalışmalarını sürdürerek kentin sosyal ve kültürel yaşamına tanıklık etti. Fotoğraf makinesini yalnızca bir görüntü alma aracı olarak görmedi. Ona göre fotoğraf, yaşanmışlıkları geleceğe taşıyan, zamanın unutturmaya çalıştığı ayrıntıları koruyan önemli bir hafıza aracıydı.
Yıllar boyunca kullandığı eski fotoğraf makinelerini muhafaza ederek oluşturduğu fotoğraf müzesi ve arşivi, bu anlayışın somut bir göstergesidir. Geçmişin izlerini taşıyan bu makineler, yalnızca birer fotoğraf aracı değil, aynı zamanda bir dönemin teknolojisine, sanat anlayışına ve toplumsal yaşamına tanıklık eden kültürel miras niteliğindedir.
Toprak'ın fotoğraf çalışmalarında insan, yaşam ve yaşanmışlıklar ön plandadır. Kentin eski sokakları, değişen mahalleleri, insan manzaraları ve toplumsal olaylar, onun objektifinde geçmişle gelecek arasında bir köprüye dönüşür.
Bu yönüyle Selim Toprak, Batman'ın görsel hafızasına katkı sunan fotoğraf sanatçılarından ve koleksiyonerlerinden biri olarak dikkat çekmektedir.
KALEMİYLE BATMAN’A TANIKLIK ETTİ
Selim Toprak'ın yaşamında fotoğrafçılık kadar gazeteciliğin de önemli bir yeri vardır. Özellikle Batman Sonsöz gazetesi bünyesinde kaleme aldığı yüzlerce köşe yazısıyla kentin gündemine, toplumsal meselelerine, kültürüne ve geçmişine ışık tutmaya çalıştı.
Yazılarında yalnızca güncel olayları değerlendirmekle yetinmedi. Batman'ın değişen toplumsal yapısını, kültürel değerlerini, kentleşme sürecini ve geçmişten bugüne uzanan insan hikâyelerini de ele aldı.
Onun yazılarının temelinde, yaşadığı şehre karşı duyduğu aidiyet ve sorumluluk duygusu bulunmaktadır. Yarım asrı aşan Batman tanıklığını, geçmişin izlerini geleceğe aktarma çabasına dönüştüren Toprak, özellikle kente emek vermiş, değer katmış ve geride anlamlı izler bırakmış insanların unutulmaması gerektiğine inanıyor.
Bu düşüncesini şu sözlerle dile getiriyor:
“Bir şehirde elli, altmış yıl yaşamışsanız; çocukluğunuzu, gençliğinizi, sevinçlerinizi ve acılarınızı o şehirde yaşamışsanız, artık o şehrin hafızasının bir parçasısınızdır. Ben Batman'ın hafızasına tanıklık ettim. Bu nedenle Batman'a emek vermiş, bu şehre değer katmış insanları yazmayı ve gelecek kuşaklara anlatmayı kendime insani bir görev bildim. Çünkü şehirler yalnızca binalardan ve caddelerden oluşmaz. Şehirleri şehir yapan, insanların bıraktığı izlerdir.”
Bu sözler, Selim Toprak'ın gazetecilik ve fotoğrafçılık anlayışını özetleyen önemli bir hayat felsefesidir. Onun için bir insanın yaşam öyküsünü yazmak, yalnızca geçmişi anlatmak değil, aynı zamanda o insanın yaşadığı şehrin tarihine de bir not düşmektir.
İNSAN HAKLARI VE TOPLUMSAL DUYARLILIK
Selim Toprak'ın yaşamındaki bir başka önemli yön ise insan hakları, özgürlükler ve sivil toplum alanındaki çalışmalarıdır. İnsan onurunu, temel hak ve özgürlükleri önceleyen bir anlayışla hareket eden Toprak, geçmişte Uluslararası Af Örgütü Türkiye Şubesi Yönetim Kurulu bünyesinde Disiplin Kurulu Üyesi olarak görev yaptı.
Bu görev, onun toplumsal meseleler karşısındaki duyarlılığının ve insan hakları konusundaki sorumluluk anlayışının önemli göstergelerinden biridir.
Fotoğraf makinesiyle insanların yaşamlarına tanıklık eden, kalemiyle toplumsal sorunları dile getiren Selim Toprak, sanatın ve düşüncenin insanı aydınlatan bir güç olduğuna inanmaktadır.
Onun sanat anlayışında insan sevgisi, toplumsal vicdan ve geçmişe sahip çıkma düşüncesi ön plana çıkar.
GENÇLERE SANAT VE KÜLTÜR ÇAĞRISI
Yılların biriktirdiği deneyim ve gözlemlerini genç kuşaklarla paylaşmayı da önemli bir sorumluluk olarak gören Selim Toprak, gençlerin sanatla, kültürle, edebiyatla ve sporla iç içe bir yaşam sürmeleri gerektiğini savunmaktadır.
Gençlere yönelik mesajında şu ifadeleri kullanmaktadır:
“Gençler toplumun gerçekliklerinden uzaklaşmasınlar. Sanatla, kültürle, edebiyatla, sporla iç içe olsunlar. Sanatın her dalı insanı aydınlığa götüren bir yoldur. O aydınlığın içinde yerlerini alsınlar.
Kendi kültürlerine, geçmişlerine ve yaşadıkları şehrin değerlerine sahip çıksınlar. Çünkü geçmişini bilmeyen bir toplum, geleceğini sağlam kuramaz.”
Bu sözler, onun yalnızca geçmişin hatıralarını korumakla ilgilenmediğini, geleceğin kuşaklarının da kültürel değerlerine sahip çıkmasını arzuladığını göstermektedir.
Toprak'a göre sanat, insanın dünyaya daha geniş bir pencereden bakmasını sağlayan, düşünce ufkunu geliştiren ve toplumsal duyarlılığı güçlendiren önemli bir araçtır.
BATMAN’IN DEĞİŞİMİNE YAKINDAN TANIK OLDU
Batman'da yarım asrı aşkın bir zamandır yaşayan Selim Toprak, şehrin gelişimini yakından izleyen, geçmişiyle bugününü karşılaştırabilen tanıklardan biridir.
Bir zamanlar küçük bir yerleşim yeri olan Batman'ın büyüyerek önemli bir şehir hâline gelmesini yakından gözlemlemiştir. Ancak bu büyümenin beraberinde getirdiği sorunların da görmezden gelinmemesi gerektiğini düşünmektedir.
Toprak, günümüz Batman'ını değerlendirirken şehrin hâlâ önemli altyapı ve kentleşme sorunları bulunduğuna dikkat çekmektedir. Ona göre Batman, nüfus ve yapılaşma bakımından büyümesine rağmen köy-kent görünümünden bütünüyle kurtulamamıştır.
Altyapı yetersizlikleri, yeşil alanların azlığı, uyuşturucu, bahis ve faiz gibi toplumsal sorunlar, onun üzerinde durduğu başlıca konular arasındadır. Ekonomik sıkıntıların yanı sıra toplumsal ve ahlaki değerlerde yaşanan aşınmanın da önemli bir mesele olduğunu ifade etmektedir.
Bu sorunların çözümü için bölgenin kanaat önderlerinin, din insanlarının, aydınlarının, yazarlarının ve sivil toplum kuruluşlarının ortak bir sorumluluk anlayışıyla hareket etmeleri gerektiğini savunmaktadır.
KÜLTÜR VE SANAT ALANINDAKİ EKSİKLİKLER
Selim Toprak'ın üzerinde özellikle durduğu konulardan biri de Batman'ın kültür ve sanat alanındaki eksiklikleridir.
Petrol şehri kimliğiyle tanınan Batman'ın aynı zamanda bir kültür ve sanat şehri olarak da anılması gerektiğine inanmaktadır. Ancak şehirde yeterli sayıda sanat galerisi ve çağdaş bir tiyatro salonunun bulunmamasını önemli bir eksiklik olarak değerlendirmektedir.
Genç ressamların, fotoğraf sanatçılarının ve diğer sanat dallarıyla ilgilenen insanların eserlerini sergileyebilecekleri alanlar bulmakta zorlandıklarını dile getirmektedir.
Batman'ın tarihî, kültürel ve turistik değerlerinin yeterince tanıtılamadığına da dikkat çeken Toprak, bu alandaki çalışmaların daha güçlü ve kapsamlı bir şekilde yürütülmesi gerektiğini düşünmektedir.
Onun beklentisi, Batman'ın yalnızca petrolüyle değil; kültürü, sanatı, tarihi, insanları ve turizm değerleriyle de anılan bir şehir olmasıdır.
FOTOĞRAF, GAZETECİLİK VE İNSAN SEVGİSİ
Bugün geride bıraktığı yıllara baktığımızda Selim Toprak'ın yaşam öyküsünde birbirini tamamlayan üç önemli unsur görülmektedir: Fotoğraf, gazetecilik ve insan sevgisi.
O, bir fotoğraf makinesinin vizöründen yalnızca insanları ve mekânları görüntülememiş; değişen bir şehrin geçmişini, kaybolmaya yüz tutmuş değerlerini, toplumsal hayatın izlerini ve insanların hikâyelerini geleceğe taşımaya çalışmıştır.
Gazetecilikte kalemini, fotoğrafçılıkta objektifini, toplumsal yaşamda ise vicdanını rehber edinmiştir.
Kimi zaman eski bir fotoğraf makinesinin başında geçmişin izlerini aramış, kimi zaman bir köşe yazısında kentin sorunlarını gündeme getirmiş, kimi zaman da Batman'a emek vermiş insanların unutulmaması için onların hayat hikâyelerine yer vermiştir.
Bütün bunların merkezinde ise yaşadığı şehre duyduğu bağlılık ve insana verdiği değer bulunmaktadır.
“HAFIZAM SUSMAYACAK, TANIKLIĞIM BİTMEYECEK”
Selim Toprak, hayat yolculuğunda kendisine destek olan, dostluğunu ve sevgisini esirgemeyen insanlara duyduğu minneti dile getirirken yaşamını birkaç kelimeyle özetlemektedir:
“Benim hayatım biraz fotoğraf, biraz sanat, biraz mücadele, biraz acı, biraz da umuttur. Ama hepsinin merkezinde insan var.
Çünkü ben fotoğraf makinemle yalnızca görüntü çekmedim; bir şehrin hafızasını, bir coğrafyanın acılarını, insanların umutlarını ve kendi hayatımın tanıklıklarını geleceğe bırakmaya çalıştım.
Ve hâlâ inanıyorum: Fotoğraf makinem elimde olduğu sürece hafızam susmayacak. Kalemim elimde olduğu sürece tanıklığım bitmeyecek. İçimde insan sevgisi olduğu sürece mücadelem devam edecek.”
BİR ŞEHRİN HAFIZASINDA KALAN İZLER
Belki de Selim Toprak'ın hayat hikâyesini en güzel anlatan cümleler bunlardır.
Oyacık köyünde başlayan, çocuk yaşta Batman'a uzanan ve yarım asrı aşkın bir zamandır aynı şehirde devam eden bu yaşam öyküsü, aslında bir insanın yaşadığı yere nasıl bağlanabileceğinin de güzel bir örneğidir.
Yıllar içinde değişen Batman'ın sokakları, mahalleleri, insanları ve yaşam biçimi onun hafızasında ayrı ayrı yer edinmiştir. Kimi anılar fotoğraflarda, kimi yaşanmışlıklar yazılarında, kimileri ise belleğinde yaşamaya devam etmektedir.
Selim Toprak için geçmiş, geride kalmış ve unutulması gereken bir zaman dilimi değildir. Aksine geçmiş, bugünü anlamanın ve geleceği doğru kurmanın en önemli anahtarlarından biridir.
Selim Toprak, Batman'ın yalnızca sokaklarında yürümedi; bu şehrin tarihine, kültürüne, insanlarına ve hafızasına da tanıklık etti. Yıllar geçti, Batman değişti. Eski mahalleler yerlerini yeni yapılara bıraktı, sokakların çehresi baştan aşağı yenilendi. Ancak bütün bu değişimin içinde geçmişin izlerini arayan, hatıraları yaşatmaya çalışan Selim Toprak gibi saygıdeğer bir değerimiz vardı.
O, Batman'da yaşadığı mekânların tarihini yalnızca okumadı; o tarihin içinde yaşadı, değişimine tanıklık etti ve bir ömür boyu bu birikimi geleceğe taşımaya çalıştı.
Selim Toprak, Batman'ın yakın tarihine fotoğraflarıyla, yazılarıyla ve insan hikâyelerine duyduğu vefayla tanıklık eden isimlerden biri olarak hafızalardaki yerini almaktadır.
İyi ki varsın Selim Toprak Ağabey. Senin gibi geçmişine, yaşadığı şehre ve insanlara vefa duyan insanların varlığı, Batman'ın hafızası ve kültürel mirası açısından insanlığa büyük bir değerdir.
Ekrem GÜNAYDIN
Batman – 11/11/2026
Kaynak: batmansonsoz.net
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir