“Kırmızı çizgiler”

Gelip geçer, oy oranları değişir, aktörler yer değiştirir.

Ancak Anayasa, gündelik siyasetin köpüğünü değil; bir devletin omurgasını, toplumsal sözleşmesini ve gelecek yüzyılının mimarisini belirler.

Seçim gündem odaklıdır, Anayasa ise sistemdir.

Bugün Ankara koridorlarında yankılanan "Yeni Anayasa" çağrıları, basit bir mevzuat yenilemesinden çok daha derin bir anlam taşıyor: Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi’nin uygulamada ortaya çıkardığı tıkanıklıkları aşmak, devlet mekanizmasına yeni bir nefes aldırmak ve cumhuriyetin ikinci yüzyılına uygun kurumsal bir denge inşa etmek.

Peki, kamuoyuna yansıyan polemiklerin arkasında, kilitli kapılar ardında nasıl bir mimari pazarlık yürütülüyor?

Partilerin “kırmızı çizgiler” masasında son durum ne?

Mevcut anayasa tartışmalarının odağında yaklaşık 100 maddelik kapsamlı bir revizyon paketi yer alıyor.

Masadaki teknik heyetlerin üzerinde en çok mesai harcadığı başlıklar, sistemin yürüyen ama aksayan çarklarını yağlamayı hedefliyor:

Yürütme ve Yasa Hükmünde Kararnameler: Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ile TBMM’nin yasama yetkisi arasındaki sınır hatlarının netleştirilmesi, yetki çatışmalarının giderilmesi amaçlanıyor.

Yargı Ergonomisi ve Bağımsızlık: Anayasa Mahkemesi (AYM) ile Yargıtay arasında son dönemde ayyuka çıkan içtihat ve yetki krizlerine son verecek köklü bir yargı mimarisi kurgulanıyor.

Seçim Barajı ve Temsil: İttifak sistemlerinin yarattığı siyasi parçalanmayı dengeleyecek, hem meclis aritmetiğini hem de istikrarı koruyacak formüller aranıyor.

Ankara'nın siyaset laboratuvarında süren görüşmelerde her aktör kendi tarihsel hafızası ve seçmen tabanı doğrultusunda sarsılmaz sınırlar çiziyor:

Cumhur İttifakı Ekseni: Devletin üniter yapısı, ilk dört maddenin dokunulmazlığı ve milli güvenlik öncelikleri temel harç olarak korunurken; daha hızlı kararlar alabilen, uluslararası arenada hareket kabiliyeti yüksek, esnek fakat denetlenebilir bir yürütme modeli hedefleniyor.

Muhalefet Blokları: Yargı bağımsızlığı, meclisin denetim imkanlarının genişletilmesi ve temel hak ve özgürlüklerin anayasal güvenceye alınması konularında ısrarcı. Sistemin "güçler ayrılığı" ilkesine daha sıkı bir şekilde çıpalanması şart koşuluyor.

Siyasetin gündelik retoriklerine hapsolmak, meseleyi "kim kazanacak" yüzeyselliğine indirgemek olur.

Oysa asıl mesele şudur: Türkiye, 21. yüzyılın küresel krizleri, jeopolitik fırtınaları ve teknolojik dönüşümü karşısında ne kadar esnek, ne kadar dirençli ve ne kadar adil bir devlet yapısına sahip olacak?

Anayasa masası, sadece partilerin pazarlık alanı değil; devlet aklının, toplumsal uzlaşının ve hukuki rasyonalitenin ortak bir paydada buluşma sınavıdır.

Sandıktan çıkan irade dönemseldir; ancak masadan çıkacak anayasal metin, nesiller boyu bu ülkenin adalet ve düzen pusulası olacaktır.

Ankara'da taşlar yerinden oynarken, gözler laf kalabalığında değil; o masadan çıkacak olan kurumsal mimaride olmalıdır.

Kaynak: batmansonsoz.net